Emocionalno vezivanje

Možemo reći da je teorija afektivnog vezivanja teorija o prirodi i poreklu čovekove emocionalnosti. Ova teorija je integrisala različite naučne doprinose i objedinila ih u jedan konstruktivan način razmišljanja o ljudskim emocijama. Osnivač teorije afektivne vezanosti je engleski psihoanalitičar Džon Bolbi. Po njemu, afektivna vezanost označava specifičan odnos koji se u najranijem detinjstvu formira između majke i deteta i traje ceo život. Osnovu ove teorije iskoristili su Sindi Hazan i Filip Šejver čiji su rezultati istraživanja ukazivali na to da odrasle osobe u partnerskim odnosima ispoljavaju obrasce emocionalnog vezivanja koji su slični obrascima emocionalnog vezivanja dece za roditelje.

Amir Levin i Rejčel Heler u knjizi Veza – ljubav kao emocionalno vezivanje, daju vrlo praktična uputstva i savete koje bi ljudi mogli da iskoriste kako bi unapredili i poboljšali svoj emotivni život. Prepoznvanjem svog stila emocionalnog vezivanja dolazi i do razumevanja izgradnje odnosa sa emocionalnim partnerima pa samim tim povećava se i mogućnost za željenom promenom i unapređenjem kvaliteta  emotivnog života.

U teoriji emocionalnog vezivanja odraslih osoba razlikuju se tri osnovna stila vezivanja, a to su – sigurni preokupirani i izbegavajući. Osobe sa sigurnim stilom vezivanja nemaju problema sa intimnošću i izražavanjem bliskosti i ljubavi, sa preokupiranim stilom imaju potrebu za intimnošću, često su zabrinute zbog svoje veze i sklone sumnji u partnerovu sposobnost da im tu ljubav i uzvrati, dok osobe sa izbegavajućim stilom vezivanja izjednačavaju intimnost sa gubitkom nezavisnosti i neprestano pokušavaju da bliskost svedu na što manju meru. Svaka osoba nevezano za pol, životnu dob, nacionalnu pripadnost ili bilo koju drugu vrstu podele, pripada jednoj od ova tri stila emocionalnog vezivanja. Na formiranje stilova emocionalnog vezivanja kod odraslih osoba svakako pre svega utiče način na koji su se roditelji ponašali prema nama, mada veoma važnu ulogu imaju i drugi činioci kao što je životno iskustvo osobe. Takođe, stil emocionalnog vezivanja se ne odnosi samo na obrasce ponašanja u ljubavnim odnosima već i na ostale odnose, s tim da je intimnost u ljubavnim odnosima veća pa samim tim i intenzitet emocija jači što obrasce ponašanja čini izražajnijim a sliku o načinu funkcionisanja osobe jasnijom.

Jedna od većih predrasuda novijeg doba jeste verovanje da svi ljudi treba da budu emocionalno nezavisni. Živimo u kulturi koja ima ciničan odnos prema potrebama za bliskošću, intimnošću a naročito zavisnošću, dok se nezavisnost veliča. Još četrdesetih godina dvadesetog veka stručnjaci su savetovali da se maženjem dece stvaraju preterano zavisna i nesigurna deca, roditeljima je savetovano da decu ne obasipaju preteranom pažnjom, čak i da ih puste satima da plaču, a da jedu po strogo utvrđenom rasporedu, smatrajući da će takvo dete biti autonomno i neustrašivo, ne previše vezano za neko mesto ili osobu. Međutim, Meri Ejnsvort i Džon Bolbi opovrgli su ove teorije upravo utemeljivanjem teorije emocionalnog vezivanja. Bolbi je uočio da bebe odgajane u domovima ili raseljene tokom Drugog svetskog rata, iako su imale zadovoljene potrebe za hranom i pićem, nisu se razvijale normalno upravo zbog nedostatka figure za koju bi se vezale. One su zaostajale u fizičkom, intelektualnom, emocionalnom i socijalnom razvoju. Dakle, studije Ejnsvortove i Bolbija jasno su pokazale da povezanost između bebe i osobe koja o njoj brine nije ništa manje važna za njen opstanak od hrane i vode.

Kao pandam opisanoj teoriji iz prve polovine dvadesetog veka, neki današnji stručnjaci savetuju da je sreća nešto što dolazi iznutra i da ne zavisi od nama važnih osoba već da je naša dobrobit isključivo naša odgovornost. To je donekle i tačno, međutim, ako posmatramo iz ugla emocija poslata poruka se odnosi na sposobnost emocionalnog distanciranja od nama bliskih i važnih osoba i fokusiranje na sebe, a nemogućnost toga upućuje na to da nešto sa nama nije u redu. Dakle, poruka se takođe odnosi na veličanje nezavisnosti, jer zavisne osobe pokazuju slabosti, potrebu za partnerom i slično što predstavlja „opasnost“.

Istina je, zapravo da su ljudi predodređeni da žive u zajednici i da je životni vek onih koji se odluče da se izopšte iz društva i civilizacije kraći. Takođe, postoje i brojne fiziološke dobiti od emocionalnog vezivanja – partner reguliše naš krvni pritisak, otkucaje srca, disanje i nivo hormona u krvi, kao i regulaciju stresa. Tako da je zavisnost činjenica a ne lični izbor i ona uvek postoji. Paradoks zavisnosti je upravo ta, da naša sposobnost da zakoračimo u svet samostalno proizilazi iz saznanja da pored sebe imamo nekoga na koga možemo da računamo. Što je međusobna zavisnost kod ljudi efektivnija, to oni postaju nezavisniji i smeliji. Amir Levin i Rejčel Heler osnovnu premisu emocionalnog vezivanja odraslih opisuju u jednoj rečenici – ako želite da krenete putem nezavisnosti i sreće, pronađite pravu osobu od koje ćete zavisiti i na taj put pođite sa njom. Kada ovo shvatite, razumećete i suštinu emocionalnog vezivanja.

U naredna tri teksta pisaću o svakom stilu emocionalnog vezivanja posebno. A svakome ko želi da se više pozabavi ovom temom preporučujem knjigu od Amria Levina i Rejčel Heler, Veza – ljubav kao emocionalno vezivanje.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *